Να τσακωθώ για τον Covid; Καν’ το όπως ο Επίκτητος

by admin
596 views

Σχετικά με την απελευθέρωση του να κρατάς τα πράγματα για τον εαυτό σου

Γράφει ο Darius Foroux

Στην Ολλανδία, όπου μεγάλωσα, έχουμε αυτό το ρητό που δεν μπορεί να μεταφραστεί στα αγγλικά: «Iemand in zijn waarde laten». Με μια ελεύθερη μετάφραση από τα ολλανδικά, σημαίνει ότι πρέπει απλώς να αποδέχεστε τους ανθρώπους και να αποφεύγετε να προσπαθείτε να τους πείσετε. Αλλά δεν σημαίνει αυτό πραγματικά. Αν μεταφράσετε αυτή την πρόταση λέξη προς λέξη, λέει: Αφήστε κάποιον στην αξία του. Το πραγματικό νόημα πίσω από αυτό το ρητό είναι ότι να θέλετε κάποιος να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του. Δεν θέλετε να επιτεθείτε στις πεποιθήσεις τους και να τους υποτιμήσετε επειδή τυχαίνει να σκέφτεστε διαφορετικά.

Κάποια μέρα, μιλούσα με έναν από τους γείτονές μου που είναι αυτοαπασχολούμενος. Εγκαθιστά συστήματα επεξεργασίας νερού σε εταιρείες και σπίτια ανθρώπων κι έτσι συναντά πολλά άτομα καθημερινά. Μιλούσαμε για τις συζητήσεις που κάνουν οι άνθρωποι για τα εμβόλια στην εργασία ή σε κοινωνικές καταστάσεις. Χρησιμοποίησε αυτό το ρητό. Είπε ότι ένας από τους καλύτερους φίλους του έχει αντίθετη άποψη, αλλά τον αποδέχεται όπως είναι. Από περιέργεια, τον ρώτησα τι εννοούσε με το «Iemand in zijn waarde laten» σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο. Είπε ότι όταν ο φίλος του προσπαθεί να τον πείσει με όλα αυτά τα είδη βίντεο στο YouTube, απλώς ακούει τον φίλο του. Και τότε ο φίλος του σταματά να μιλάει για αυτό το θέμα γιατί δεν βλέπει να υπάρχει ανταπόκριση.

Ο γείτονάς μου κρατάει τη γνώμη του για τον εαυτό του, ακόμη και με τον καλύτερό του φίλο που έχει διαφορετική άποψη για ορισμένα θέματα. Μόνο έτσι μπορείτε να παραμείνετε αληθινοί φίλοι με άτομα που έχουν αντίθετες απόψεις — μην κρίνετε ο ένας τον άλλον και αφήστε τους ανθρώπους να διατηρήσουν την αξιοπρέπειά τους.

«Αν έχετε επιλέξει μια απλή ζωή, μην την κάνετε επίδειξη. Αν θέλετε να εξασκηθείτε στην απλότητα, κάντε το ήσυχα και για τον εαυτό σας, όχι για τους άλλους».

Αυτό είναι ένα από τα πράγματα που δίδαξε ο Επίκτητος στη φιλοσοφική του σχολή στη Νικόπολη της Αρχαίας Ελλάδας. Όταν ανακάλυψα τη φιλοσοφία αυτή για πρώτη φορά, ήθελα να τη μοιραστώ με όλους όσους γνώριζα. Είναι φυσικό όταν βρίσκεις κάτι που έχει πραγματικά θετικό αντίκτυπο στη ζωή σου, να θέλεις να το δώσεις και στους άλλους.

Το να θέλεις να βοηθήσεις ανθρώπους που βλέπεις να αγωνίζονται είναι ένα καλό κίνητρο. Αλλά μια σημαντική αρχή του στωικισμού είναι να κρατάς τα πράγματα για τον εαυτό σου και να μιλάς για τη φιλοσοφία μόνο με άλλους που την ασκούν. Ο Σενέκας θα συζητούσε τις στωικές αρχές στις επιστολές του προς τον καλό του φίλο Λουκίλιο. Αλλά έλεγε επίσης,

«Αποσύρσου μέσα σου, όσο μπορείς. Κάνε παρέα με αυτούς που θα σε κάνουν καλύτερο».

Αυτό μπορεί να ακούγεται εγωιστικό, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ ευγενές. Οι Στωικοί αποδέχονταν τους πάντες όπως ήταν. Δεν μπήκαν στον κόπο να αλλάξουν τις απόψεις των ανθρώπων. Είναι στην πραγματικότητα μια στάση μάλλον σεβαστή. Συχνά, όταν προσπαθούμε να αλλάξουμε την άποψη κάποιου, είναι επειδή δεν καταλαβαίνουμε πραγματικά – ή δεν έχουμε καν προσπαθήσει να καταλάβουμε – γιατί σκέφτονται όπως σκέφτονται. Κοιτάξτε πώς οι άνθρωποι που κλίνουν πολιτικά προς τα αριστερά κρίνουν τους ανθρώπους που κλίνουν προς τα δεξιά και το αντίστροφο. Το ίδιο συμβαίνει με άτομα που είναι υπέρ ή έναντι του εμβολίου Covid. Η μία ομάδα πιστεύει ότι η άλλη είναι εντελώς λάθος και απλά δεν μπορεί να καταλάβει πώς κάποιος θα μπορούσε να έχει άλλη πεποίθηση.

Αναρωτιέμαι τι θα έκανε ο Επίκτητος αν ζούσε σήμερα. Θα είχε μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Θα έδειχνε την απλή ζωή του στο YouTube; Θα έκανε tweet τις διδασκαλίες του; Ό,τι κι αν γινόταν, νομίζω ότι θα επικεντρωνόταν μόνο στη διδασκαλία των ιδεών του σε ανθρώπους που πραγματικά νοιάζονταν για τον στωικισμό. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Επίκτητο να δημοσιεύει μια φωτογραφία του στο νέο του αυτοκίνητο ή κάτι τέτοιο. Δεν θα μάθουμε ποτέ τι θα έκανε. Επίσης δεν έχει σημασία.

Γνωρίζουμε ότι οι Στωικοί ζούσαν για τον εαυτό τους. Εάν θέλετε να ζήσετε για τον εαυτό σας, θέλετε επίσης να κρατήσετε τα πράγματα για τον εαυτό σας όσο περισσότερο μπορείτε. Δεν χρειάζεται να σχολιάσετε όλα όσα ακούτε και βλέπετε. Απλά αφήστε τους άλλους να είναι αυτοί που είναι. Αυτό δεν είναι μόνο το ευγενέστερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε, αλλά σας προσφέρει επίσης μεγαλύτερη διαρκή ευχαρίστηση επειδή εκτιμάτε περισσότερο τον εαυτό σας.

Η Φιλοσοφία Επιστρέφει