Πώς να αντιμετωπίζω το άγχος; Κάν’ το όπως οι Στωικοί

10 στωικά μαργαριτάρια σοφίας που θα σας λυτρώσουν από το στρες

by admin
2,7K views

10 στωικά μαργαριτάρια σοφίας που θα σας λυτρώσουν από το στρες

Αρχαία σοφία για τη διαχείριση του στρες από τον Επίκτητο, τον Σενέκα και τον Μάρκο Αυρήλιο

Γράφει ο Jackson Weako, PhD

Ζούμε σε δύσκολους καιρούς και το άγχος προκαλεί σοβαρό πρόβλημα σε όλους.
Οι αρχαίοι Στωικοί βίωσαν το άγχος και επινόησαν προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση αγχωτικών περιστάσεων. Πίστευαν ότι το άγχος είναι προαιρετικό και προκαλείται από την αντίληψή μας.
Εδώ, έχω συλλέξει αλληλοεπικαλυπτόμενες και πολύτιμες συμβουλές για την αντιμετώπιση αγχωτικών καταστάσεων στη ζωή από τους τρεις γκουρού της στωικής φιλοσοφίας: τον Επίκτητο, τον Μάρκο Αυρήλιο και τον Σενέκα.

Η ομορφιά του Στωικισμού είναι ότι οι βασικές του ιδέες είναι εύχρηστες και ξεκάθαρες και δεν χρειάζεται καν να είσαι Στωικός για να εφαρμόσεις αυτά τα χρήσιμα μαθήματα από τους Στωικούς για να αντιμετωπίσεις το άγχος στη ζωή σου.

Επίκτητος για την αντιμετώπιση του άγχους.

Ο Επίκτητος βίωσε άγχος ως πρώην σκλάβος — επέζησε 30 χρόνια σκλαβιάς με απάνθρωπες συνθήκες. Μας προέτρεψε να επικεντρωθούμε σε πράγματα που βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας, επειδή τα περισσότερα από αυτά για τα οποία αγχωνόμαστε είναι έξω από τον έλεγχό μας.

«Το κύριο καθήκον στη ζωή είναι απλώς το εξής: να αναγνωρίζω και να διαχωρίζω τα πράγματα, ώστε να μπορώ να πω ξεκάθαρα στον εαυτό μου ποια είναι εξωτερικά που δεν είναι υπό τον έλεγχό μου και ποια έχουν να κάνουν με τις επιλογές που ελέγχω πραγματικά. Πού λοιπόν να αναζητώ το καλό και το κακό; Όχι σε ανεξέλεγκτους εξωτερικούς παράγοντες, αλλά μέσα μου στις επιλογές που είναι δικές μου».

Το βασικό μήνυμα είναι να διαχωρίσετε τα θέματα σε αυτά που μπορείτε να ελέγξετε και σε αυτά που δεν μπορείτε να ελέγξετε και να προσπαθήσετε να κατακτήσετε αυτά που ελέγχετε. Για παράδειγμα, εάν είστε αγχωμένοι λόγω του συντριπτικού φόρτου εργασίας κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας Covid-19, τότε πρέπει να δημιουργήσετε ένα καλύτερο σύστημα για να αντιμετωπίσετε τον φόρτο εργασίας σας.

«Αυτό που αναστατώνει τους ανθρώπους δεν είναι τα ίδια τα πράγματα, αλλά οι κρίσεις τους για αυτά».

Μερικές φορές, η κρίση μας για ορισμένες καταστάσεις μπορεί να μας προκαλέσει άγχος, όχι οι ίδιες οι καταστάσεις. Οι Στωικοί πιστεύουν ότι ο νους μας ελέγχει την αντίληψή μας και η αντίληψή μάς καθοδηγεί αν οι απαντήσεις ή οι κρίσεις μας είναι εποικοδομητικές.

«Ο άνθρωπος δεν ανησυχεί τόσο για τα πραγματικά προβλήματα όσο για τα φανταστικά του άγχη σχετικά με τα πραγματικά προβλήματα».

Υποφέρουμε περισσότερο στη φαντασία παρά στην πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, βασανίζουμε τον εαυτό μας περισσότερο από αυτό για το οποίο πραγματικά ανησυχούμε. 

Ο Μάρκος Αυρήλιος σχετικά με τη διαχείριση του άγχους στη ζωή σας.

Ο Αυρήλιος ήταν ο τελευταίος καλός αυτοκράτορας της Ρώμης. Βίωσε δύσκολες στιγμές όπως προβλήματα υγείας, πόλεμο, πλημμύρες και την πανώλη των Αντωνίνων, αλλά προσπάθησε να αντιμετωπίσει εξαιρετικά αυτές τις αγχωτικές καταστάσεις.

«Το μόνο που χρειάζεστε είναι αυτά: ασφαλή κρίση στην παρούσα στιγμή, δράση για το κοινό καλό στην παρούσα στιγμή, και μια στάση ευγνωμοσύνης στην παρούσα στιγμή για οτιδήποτε έρθει στο δρόμο σας.»

Μάθε να δέχεσαι ό,τι σου φέρνει η ζωή και να είσαι ευγνώμων για όλα γιατί κάθε κατάσταση σού επιτρέπει να μαθαίνεις.

Επίσης, θα πρέπει να προσπαθήσετε όσο το δυνατόν περισσότερο να ελέγχετε τις αντιλήψεις ή την κρίση σας για την παρούσα στιγμή, να κατευθύνετε σωστά τις ενέργειές σας για το κοινό καλό και να αποδεχτείτε πρόθυμα πράγματα που είναι έξω από τον έλεγχό σας, εάν επιθυμείτε να ζήσετε μια ολοκληρωμένη ζωή, μια  ικανοποιητική ζωή.

«Μην αφήσετε τη φαντασία σας να συνθλιβεί από τη ζωή στο σύνολό της. Μην προσπαθείτε να φανταστείτε κάθε κακό που μπορεί να συμβεί. Σταθείτε στην κατάσταση και ρωτήστε: «Γιατί είναι τόσο αφόρητο; Γιατί δεν μπορώ να το αντέξω;» Θα ντρέπεστε να απαντήσετε». 

Μερικές φορές, η φαντασία μας μας κάνει να ανησυχούμε περισσότερο και να σκεφτόμαστε άσχημα αποτελέσματα που μπορεί να μην συμβούν καν στις καταστάσεις στις οποίες βρισκόμαστε.

«Σκεφτείτε έτσι – είστε ηλικιωμένος, δεν θα αφήσετε τον εαυτό σας να υποδουλωθεί άλλο από αυτό».

Μην γίνεστε θύμα στις αρνητικές σκέψεις ή την αντίληψή σας για καταστάσεις – προσπαθήστε όσο το δυνατόν να αποφύγετε αρνητικές σκέψεις που ξεπροβάλλουν συνεχώς στο μυαλό σας.

«Σήμερα ξέφυγα από το άγχος. Ή όχι, το απέρριψα, γιατί ήταν μέσα μου, στις δικές μου αντιλήψεις – όχι έξω».

Πρέπει να απαλλαγείτε από το περιττό άγχος ή να ανησυχείτε για πράγματα που δεν ελέγχετε. Εάν πρόκειται για αρνητικές σκέψεις, τότε απορρίψτε τις γιατί είναι οι αντιλήψεις σας, οι οποίες είναι υπό τον έλεγχό σας.

Ο Σενέκας για την αντιμετώπιση του άγχους.

Ο Σενέκας αντιμετώπισε επίσης στρεσογόνες καταστάσεις όπως προβλήματα υγείας, εξορίστηκε και έπρεπε να δουλέψει για έναν ασταθή άνθρωπο, τον Νέρωνα.

«Αληθινή ευτυχία είναι να απολαμβάνουμε το παρόν, χωρίς άγχος εξάρτησης από το μέλλον, όχι για να διασκεδάζουμε με ελπίδες ή φόβους, αλλά για να είμαστε ικανοποιημένοι με αυτά που έχουμε, που είναι αρκετά, γιατί αυτός που είναι έτσι, δεν θέλει τίποτα». 

Να είστε ευτυχισμένοι στην παρούσα στιγμή, να μην ανησυχείτε για το τι σας επιφυλάσσει το μέλλον και να είστε ικανοποιημένοι με αυτό που έχετε τώρα. Για τους Στωικούς αρκεί η αρετή, που είναι η ουσία του μεγαλείου, όχι ο πλούτος.

«Ένα πολύτιμο πετράδι δεν μπορεί να λάμψει χωρίς να το λειάνουμε τρίβοντάς το, ούτε ένας άνθρωπος να τελειοποιηθεί χωρίς δοκιμασίες».

Μερικές φορές, χρειάζεται να προετοιμάσουμε το μυαλό μας για να αντιμετωπίσει και να διαχειριστεί δύσκολες καταστάσεις αντί να προτιμούμε να φανταζόμαστε τη ζωή μας χωρίς δοκιμασίες. Και θα πρέπει να προσπαθούμε να επικεντρωνόμαστε στις λύσεις και όχι στα προβλήματα γιατί με αυτόν τον τρόπο παίρνουμε τη δύναμη του ελέγχου και δεν κατακλυζόμαστε από τις καταστάσεις.

«Υποφέρουμε περισσότερο από τη φαντασία παρά από την πραγματικότητα».

Ο Σενέκας ήταν από εύπορη οικογένεια και δεν θέλησε ποτέ να πέσει στη φτώχεια. Μερικές φορές φοβόμαστε όταν φανταζόμαστε ότι θα ήταν η ζωή χωρίς την τρέχουσα δουλειά που έχουμε.

Τελικές σκέψεις

Το άγχος είναι αναπόφευκτο. Είναι πρόβλημα του καθενός και η αλλαγή της αντίληψής μας ή το να είμαστε αισιόδοξοι για τα γεγονότα θα μας βοηθούσε να ξεπεράσουμε τις αγχωτικές συνθήκες. Μπορούμε επίσης να εντοπίσουμε την πηγή του άγχους και να προσπαθήσουμε να το αποτρέψουμε ή να το αντιμετωπίσουμε κατάλληλα.

Ο στωικισμός είναι εξάσκηση. Πρέπει να έχεις το θάρρος να μετατρέπεις τις αρνητικές σου καταστάσεις σε θετικές. Μην επιτρέψεις σε αγχωτικές καταστάσεις να καταστρέψουν τη ζωή σου. Σκέψου τον Επίκτητο. Ήταν σκλάβος στα 30 καλύτερα του χρόνια.

Η Φιλοσοφία Επιστρέφει